Feeds:
પોસ્ટો
ટિપ્પણીઓ

Posts Tagged ‘Balraj Sahni’

સત્યજિત રાયની જેમ વિખ્યાત બંગાળી ફિલ્મસર્જક તપન સિંહાએ પણ ટાગોરની ત્રણ કૃતિઓ પરથી ફિલ્મો બનાવી હતી, “કાબુલીવાલા”, “ખુદિતો પાષાણ” અને “અતિથિ”.

“કાબુલીવાલા” રવીન્દ્રનાથ ટાગોરની આ જ નામની વાર્તા પર આધારિત છે. ૧૯૫૭માં બનાવાયેલી આ ફિલ્મમાં રહમત શેખ નામનો એક અફઘાન કાબુલીવાલા બદામ-પિસ્તા વેચીને એટલું ધન કમાવા ઇચ્છતો હોય છે કે પોતાના દેશ પરત જઈને પોતાની દીકરી રાબિયા અને પરિવારને મળી શકે. હંમેશાં તે પોતાના દેશ પરત ફરવાનાં સપનાં જોતો રહે છે. પોતાની દીકરીની યાદમાં તે હંમેશાં નાનાં બાળકોનો સાથ શોધતો ફરતો રહે છે.

એક લેખકની પાંચ વર્ષની દીકરી મીનીને તે મળે છે. બંને વચ્ચે ખાસ્સી આત્મીયતા બંધાઇ જાય છે. એક દિવસ રહમતનો તેના મકાનમાલિક સાથે ઝઘડો થઈ જાય છે, અને રહમતના હાથે તેની હત્યા થઈ જાય છે. તેને કેદ થાય છે.

આઠ વર્ષની સજા કાપીને તે જેલમાંથી છૂટે છે ને સીધો મીનીને મળવા પહોંચી જાય છે. તે મીનીને જોઈને ચકિત થઈ જાય છે. કારણ કે મીની હવે સુંદર યુવતી બની ચૂકી છે, અને તેને ઓળખી પણ શકતી નથી. એ દિવસે મીનીનાં લગ્ન પણ લેવાયાં હોય છે. લેખક તેના લગ્નના ખર્ચમાંથી થોડી રકમ કાઢીને રહમતને આપે છે, જેથી તે પણ તેના વતન જઈને તેની દીકરી તેને ભૂલી જાય એ પહેલાં તેને મળી શકે.

તપન સિંહાએ આ ફિલ્મનું દિગ્દર્શન કરવા ઉપરાંત તેની પટકથા પણ લખી હતી. છબિ બિશ્વાસ, ટિન્કુ ઠાકુર, રાધા, મોહન ભટ્ટાચાર્ય વગેરેએ ભૂમિકાઓ ભજવી હતી. “કાબુલીવાલા”ને શ્રેષ્ઠ ફિલ્મનો નેશનલ એવોર્ડ મળ્યો હતો.

૧૯૬૧માં બિમલ રોયે “કાબુલીવાલા”નું નિર્માણ કર્યું હતું. દિગ્દર્શનની જવાબદારી તેમણે હેમેન ગુપ્તાને સોંપી હતી. બન્યું હતું એવું કે એ સમયે હેમેન ગુપ્તા પાસે કોઇ ખાસ કામ નહોતું. તેમની પ્રતિભાથી બિમલદા પૂરેપૂરા વાકેફ હતા. રહમતની ભૂમિકામાં બલરાજ સાહનીને પસંદ કરવાનું કારણ એ હતું કે તેમનો ઉછેર લાહોરમાં થયો હોઇ પઠાણી પાત્રને તેઓ સારી રીતે ન્યાય આપી શકશે એમાં દિગ્દર્શકને જરાય શંકા નહોતી. બલરાજ સાહની પણ તેમની એ અપેક્ષા પૂરી કરવાંમાં જરાય ઊણા ઊતર્યા નહોતા, પણ કહે છે કે બલરાજ સાહનીએ પોતે આ પાત્ર માટે અભિનેતા જયંતની ભલામણ કરી હતી, પણ નિર્માતા બિમલદા અને દિગ્દર્શક હેમેન ગુપ્તા બંનેએ તેમની પાસે જ આ ભૂમિકા કરાવવાનો આગ્રહ રાખ્યો હતો. સાથે ઉષાકિરણ જેવાં કલાકારો ધરાવતી આ ફિલ્મમાં સંગીતકાર સલીલ ચૌધરીના સંગીતનિર્દેશન હેઠળ મન્ના ડેએ ગાયેલું “અય મેરે પ્યારે વતન…” ગીત દેશભક્તિનાં સદાબહાર ગીતોમાં હંમેશાં સ્થાન પામતું રહ્યું છે. આ ઉપરાં હેમંતકુમારે ગાયેલું “ગંગા આયે કહાં સે…” પણ અત્યંત લોકપ્રિય બન્યું હતું.

Read Full Post »