Feeds:
પોસ્ટો
ટિપ્પણીઓ

Posts Tagged ‘Khudito Pashan’

ટાગોરની વાર્તા “ખુદિતો પાષાણ” (ગુજરાતીમાં “ક્ષુધિત પાષાણ”, અંગ્રેજીમાં The Hungry Stones)  માત્ર તેમણે જ લખેલી વાર્તાઓ પૈકી નહિ, પણ બંગાળીમાં લખાયેલી શ્રેષ્ઠ વાર્તાઓમાંની એક ગણાય છે. કેટલાક તો તેને સર્વકાલીન ૧૦૦ બંગાળી વાર્તાઓમાં સ્થાન આપે છે. દિગ્દર્શક તપન સિંહાએ ૧૯૬૦માં તેના પરથી ફિલ્મ બનાવી હતી. આ વાર્તા જેટલી સરળ લાગે છે તેટલી જ ગૂઢ પણ છે, એટલે કોઇ સામાન્ય ફિલ્મકાર જો આ વાર્તા પરથી ફિલ્મ બનાવે તો બનવાજોગ છે કે એક ચલતાપૂર્જા હોરર ફિલ્મથી વધુ કશું ન નીપજે, પણ તપન સિંહાએ વાર્તાના એક પછી એક તમામ પડળ ઉખેળતા જઈ અદભુત ફિલ્મ બનાવી, જેને એ વર્ષે શ્રેષ્ઠ ફિલ્મનો નેશનલ એવોર્ડ મળ્યો હતો.

“ખુદિતો પાષાણ” તપન સિંહાની પણ શ્રેષ્ઠ ફિલ્મોમાં સ્થાન ધરાવે છે. યુવાન વયે ટાગોર જ્યારે અમદાવાદમાં રોકાયા હતા ત્યારે હાલમાં શાહીબાગમાં જ્યાં સરદાર પટેલ સ્મારક છે, તે જૂના રાજભવનમાં તેમનો મુકામ હતો. મૂળ તો એ જહાંગીરના સમયમાં બંધાયેલો મહેલ હતો. અહીં રહીને ટાગોરે સાબરમતીના કિનારે બેસીને “ખુદિતો પાષાણ” વાર્તા લખી હતી. ૧૮૯૫ના અરસામાં તે પહેલી વાર પ્રગટ થઈ હતી.

એક નાનકડા ગામમાં એક યુવાન સરકારી કર્મચારીની બદલી થાય છે. તેનો મુકામ એક જૂની હવેલીમાં છે. એ હવેલી એક સુલતાનના સમયનો મહેલ હતો. રાજમહેલોનાં રહસ્યોનો આમેય કોઇ પાર હોતો નથી. ગામલોકો એ હવેલી ભૂતિયા હોવાનું માને છે. યુવાન એ હવેલીમાં રહી જાય છે ને તેને પણ ગેબી અનુભવો થવા માંડે છે, પણ ડરવાને બદલે તે એ રહસ્યનો તાગ મેળવવા પ્રયાસ કરે છે. તપન સિંહાએ વાર્તામાં નિરૂપાયેલા સસ્પેન્સને બરાબર છેક સુધી જીવંત રાખીને એક જૂના મહેલમાં મોટા ભાગે નૈસર્ગિક પ્રકાશમાં જ આખી ફિલ્મનું શૂટિંગ કર્યું હતું. સૌમિત્ર ચેટરજી અને અરુંધતિ સિંહાએ આ ફિલ્મમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. તપન સિંહાનાં અભિનેત્રી પત્ની અરુંધતિ સિંહાના ભાગે આખી ફિલ્મમાં એક પણ સંવાદ નથી, પણ તેમના અભિનય અને નૃત્યથી તેઓ છવાયેલાં રહે છે. ફિલ્મનું વધુ એક આકર્ષણ હતું ઉસ્તાદ અલી અકબર ખાનનું બેકગ્રાઉન્ડ સંગીત.

લગભગ સાતેક વર્ષ પહેલાં એક સાંજે સરદાર સ્મારક ભવનના પ્રાંગણમાં “ખુદિતો પાષાણ”નો ખાસ શો રખાયો હતો. બંગાળી સાહિત્યના અભ્યાસુ ભોળાભાઇ પટેલે “ખુદિતો પાષાણ” સંદર્ભે કેટલીક રસપ્રદ વાતો કર્યા પછી ફિલ્મ શરૂ થઈ હતી. સાબરમતી પરથી વાતો પવન, આછેરી ચાંદનીનો અજવાસ અને ખાસ તો નાનકડા પડદા પર ૧૬ એમએમની ફિલ્મની પાછળ અંધારા પશ્ચાદભૂમાં ખડું જુનું રાજભવન “ખુદિતો પાષાણ”ને ઓર રહસ્યમય બનાવવા પૂરતું હતું.

Read Full Post »